Kolostomi Değişim ve Bakımı

Stoma değerlendirilirken;

Görünümü: (siyaha yakın, pembe kırmızıya yakın, siyah nekroze)
Çapı : (mm)
Çevresi: (Normal ya da deri tahrişi)
Gaitanın özelliği : (normal kıvamda, diyare, konstipe)
Torba şekli: (tekli şeffaf torba, tekli opak torba, çiftli şeffaf torba)
Yönünden değerlendirilmeli ve kayıt edilmelidir.

Kolostomi Değişim ve Bakımı, Evde Kan Alma, Evde Hemşire, Evde Hasta Bakıcı, Evde Doktor Hizmeti, Evde Covid, Magic Med Evde Sağlık
Kolostomi Değişim ve Bakımı, Evde Kan Alma, Evde Hemşire, Evde Hasta Bakıcı, Evde Doktor Hizmeti, Evde Covid, Magic Med Evde Sağlık

Hazırlanacak malzemeler:

•Adaptör

•Torba

•kıvrık Uçlu makas

•Pasta, cilt bariyeri..

•Gazlı bez

•Ilık su

•Çöp Torbası

•Stoma Ölçüm cetveli

Stoma Bakımı Basamakları

Hasta ile görüşülerek torba değişimi planlanır ve hastaya uygunbir ortam hazırlanır.
Eller yıkandıktan sonra stomadaki torba ve adaptör çıkartılır
Stoma çevresi ılık su ile ıslatılmış gazlı bez ile kirli bölgeden temiz bölgeye doğru silinir.
Stomanın değerlendirilmesi yapılır.
Stoma çapının kaç mm olduğu stoma cetveli yardımıyla ölçülür. Uygun olan ölçü torbanın kenarı ile stoma arasında 2mm boşluk olmasıdır
Stomanın ölçtüğümüz çapına göre bir makas yardımıyla adaptör kesilir
Kesilen adaptörün yapışkan kısmındaki kağıt çıkarılır veiç kısmına diş macunu kıvamında “pasta” sürülür (Pasta stoma ile torba arasında engel olup sızıntıyı önler. Pastanın görevi stoma etrafındaki deriyi dışkıdan korumaktır. Pasta dışkının deriye bulaşmasını engeller )
Ortadaki delik stomayı içine alacak şekilde adaptör cilde yerleştirilir. El ısısı ile adaptör daha iyi yapışır
Kenarlarındaki yapışkan kağıtları da kaldırarak adaptör tam olarak cilde yapıştırılır
Adaptöre uygun stoma torbası bir noktadan başlayarak dairevi hareketle adaptöre yerleştirilir
Torba yerleştirdikten sonra torbanın klembi takılır
Torbayı kendimize hafifçe çekerek adaptöre iyice yerleşip yerleşmediğini kontrol edilir
Hastaya stomadan dışkı gelmemesi, karında şişlik,

Acil Durumlar

Distansiyon,
Geçmeyen diyare,
Stomadan kan gelmesi,
Stoma etrafındaki deride kızarıklık ya da renk değişikliğinde
Stomanın içeri kaçması ya da bağırsağın stoma ile beraber dışarı çıkması gibi durumlarda sağlık kuruluşuna başvurması söylenmelidir.

Stoma, Yunancadan gelen ağız açıklık anlamını taşıyan bir kelimedir. Ancak tıp literatüründe stoma içi boş bir organın çeşitli nedenlerle batın duvarına ağızlaştırılması anlamına gelmektedir. Yer aldığı organın sonuna eklenen –stoma ekiyle birlikte kullanılır. Bu bölümde drenajdan daha çok, beslenme amacı ile mide ve jejunuma açılan gastrostomi ve jejunostomi ile seyrek olarak uygulanan özafagostomi tartışılmayacaktır. Benzer bir şekilde stoma bakımından çok ayrı özellikler göstermesi nedeniyle koledok t-tüp uygulamalarına değinilmeyecektir. Bu bölümde gastrointestinal sistemin alt bölümü olan barsak stomalarıyla ürolojik stomalar irdelenecektir.

Stoma Çeşitleri

Barsak stomaları (kolostomi-ileostomi)Üriner stoma (ürostomi):

1-Kolostomi

2-İleostomi

3-Ürostomi

1. Kolostomi

Kolostomi, kalın bağırsağın (kolonun) ameliyatla karın ön duvarına dikilerek dışarıya açılmasıdır (Şekil 1). Kolostominin temel görevi, dışkının bu yapay çıkış yoluyla stoma denen ağız kısmından dışarıya atılmasını sağlamaktır. Kolostomide özellikle bazı uygulamalar (örneğin Kock poşu) dışında anüsteki gibi sfinkter kası bulunmadığı için kolostomisi olan birey barsak hareketlerini ve dışkı boşaltımını kontrol edemez. Bu nedenle kolostomili kişiler dışkıyı toplamak amacıyla, kullanıp atılabilen veya boşaltılabilen bir torba (kolostomi torbası) kullanırlar. Kalın ta gaz oluşumu daha fazla olduğu için kolostomisi olan bireylerde bu torbaların filtreli olması uygundur.

2. İleostomi

İnce barsağın yaklaşık ortasından itibaren distalde kalan kısmı ileumdur. İleostomi, bu bölümdeki ince bağırsağın karın ön duvarına açılmasıdır. Değişik nedenlerle kalın ve rektumun ameliyatla tamamen alındığı ya da devre dışı bırakıldığında ileostomi açılır. İleostomisi olan kimselerde de, dışkı sfinkter kası olmadığından devamlı çıkar, kontrol edilemez. Kolostomili hastalarda olduğu gibi ileostomili olgularda da bu nedenle dışkıyı toplamak amacıyla, kullanıp atılabilen bir torba (ileostomi torbası) kullanılır. İleostomide dışkının sulu, normalden fazla ve yakıcı olduğu unutulmama, gerektiğinde bu özellik nedeniyle ek önlemler alınmalıdır.

3. Ürostomi

Ürostomi, idrar yollarının direkt veya indirek yolla karın duvarına ağızlaştırılmasıdır. Üreterler direk karın duvarına ağızlaştırılabilir (üreterostomi)veya ince bağırsağın ya da kalın bağırsağın bir parçası alınıp bu parça idrarın vücuttan atılmasında kanal olarak kullanılabilir. Cerrah bu parçanın bir ucunu kapatır, idrar borularını bunun içine yerleştirir, açık olan ucunu da karın duvarındaki kesiden dışarıya stoma olarak çıkartır. Bu parçaya ileal veya kolonik konduit denir.

2. STOMA AÇILMA ENDİKASYONLARI

Stoma temelde iki nedenle açılır. İlk olarak gastrointestinal sistemin son kısmında fonksiyonel veya yapısal yetersizlik olduğunda stoma açılması gerekebilir. Söz gelimi bu bölgede kanser veya daha önceki operasyonlara bağlı yapışıklıklar, anüs kaslarının yetersizliği (sfinkter sorunları), bu bölgede oluşan doğumsal problemler (Hirschsprung hastalığı, imperfore anüs), anorektal kanserler veya ülseratif kolit gibi nedenlerle kalın bağırsağın son kısmının çıkartılması gibi durumlarda stoma açılması uygun olabilir. İkinci neden ise bu bölgede yapılan bir anastomozun ( birleştirilmesi) veya bir hastalık nedeni ile koruyucu olarak olarak stoma açılmasıdır. Divertikülit veya kanser nedeniyle yapılan ameliyatlar, geniş perine yanıkları veya hidradenitis süpürativa gibi hastalıklardır. Rektovajinal veya kolovezikal radyasyon başta olmak üzere çeşitli nedenlere bağlı sorunlar bu duruma örnek teşkil ederler

2.1 Ürostomi Endikasyonları

İdrarın oluşumunu ve dışarıya atılmasını sağlayan organlarla ilgili bir sorun olduğunda bu organların görevini yapmak için stoma açılır.

1-İdrarın akmasını engelleyen/zorlaştıran iyi ya da kötü huylu tümörler.

2-Mesanenin alınması.

3-İdrar yollarındaki daralma (stenoz).

4-Bir kaza sonucu olan yaralanmalar.

5-Doğuştan gelen (Sipina Bifida) veya hastalık sonucu ortaya çıkan sinir hasarları

3. STOMANIN ÖZELLİKLERİ

1-Stomada sinir uçları bulunmadığı için ağrı, acı ve diğer duyular hissedilmez.

2-Stoma ıslak görünüşlü, pembe-parlak kırmızıya yakın renkte ağzımızın iç kısmına benzer görünümdedir. Ameliyat sırasında veya sonrasında yapılan manüplasyonlar nedeni ile ödemlidir. Daha sonra ödem geriler, stoma küçülmeye başlar ve bir yıl sonra gerçek kalıcı boyutunu alır.

3-Stoma temizliği sırasında sürtünme ile az miktarda bir kanama olabilir. Çünkü stoma mukoza yapısında olduğu için kılcal damarlar çok fazla bulunmaktadır. Ancak kanama fazla ve stomadan gelen içerik kanlı ise hasta doktoruna ulaşmalıdır.

4-Stoma çıktısı parastomal alandaki cilt ile temas etmemelidir. Dışkı ile temas eden deride tahriş olabilir

4. ÖZELLİK ARZEDEN BİR STOMA OLMASI NEDENİ İLE ÜROSTOMİLİ HASTALARIN DİKKAT ETMESİ GEREKEN KONULAR ŞÖYLESIRALANABİLİR:

1.Hasta rutin doktor kontrollerine mutlaka gitmeli.

2.Günde 2 lt su içmeli.

3.İdrar miktarında azalma olduğunda veya idrar rengi kırmızıya döndüğünde veya pembe kırmızımsı renkte olan stoma morumsu bir görünüm alırsa hekim haberdar edilmelidir.

4.Ürostomide idrar çıkışı daimi olduğu için stoma çevresi çok iyi kurulanmalı, adaptör kuru cilde yapıştırılmalıdır.

5.Cilt tahrişini önlemek için stoma çevresine pasta çok dikkatli uygulanmalı, stoma ile adaptör arasında cilt boşluğu kalmamalıdır. Eğer cilt boşluğu kalırsa stomadan cilde idrar sızar ve cilt tahriş olur

5. STOMA BAKIMI

Stoma bakımı özel bir önem arz eder ve doğru uygulama yapılması hastada stoma problemlerini önler. Bu nedenle şu sırayla yapılan bakım uygun bir yaklaşım olabilir.

1-Gerekli malzemeler kolayca ulaşılabilecek bir yerde hazır bulundurulur. Bunlar ılık su, gazlı bez, tuvalet kâğıdı gibi temizlikte kullanılacak malzemeler, torba, adaptör, klemp, stoma pastası ve kirli torbasıdır.

2-Eller yıkanır. Kullanılmış torba yukarıdan aşağıya doğru çıkartılır ve kirli torbasına atılır.

3-Stoma çevresinin temizliği sabunlu ılık su ve duru su ile yapılır, silmek içinse gazlı bez veya tuvalet kâğıdı kullanılır, stoma çevresi tuvalet kâğıdı ile iyice kurulanır. Stoma çevresi temiz, kuru ve yağsız olmalıdır.

4- Stoma çapı ölçülür.

5- İkili sistemlerde stoma çapına uygun olarak adaptör kesilir.

6- Stoma çevresine, adaptör ile stoma arasına sızıntıyı engellemesi için pasta uygulaması yapılır.

7-Torba aşağıdan yukarıya doğru yerleştirilir. Eğer boşaltmalı torba ise önceden klips ile alt kısmı kapatılmış olmalıdır.

8-Tekli torba sistemlerinde torbanın üzerindeki adaptör stoma çapına uygun olarak kesilir. Adaptörün açıklığı, stomayı içine alacak şekilde torba aşağıdan yukarıya doğru yerleştirilir. Eğer boşaltmalı torba ise önceden klips ile alt kısmı kapatılmış olmalıdır.

9-Adaptör ve torbalar uygulandıktan sonra açık olan kilit sistemi kapatılır.

10-Adaptörlü torba sisteminde adaptör cilt üzerinde 3–5 gün kalabilir.

Boşaltmalı torbalar 1/3’i doldukça boşaltılmalı ve uç kısmı yıkanıp temizlendikten sonra tekrar kapatılmalıdır. Torbanın her gün değiştirilmesi önerilir. Tek parça torbalar günlük değiştirilmelidir 

Stoma bakım uygulamaları öncelikle hemşire tarafından yapılmalı ve işlemler sırasında özellikle yüz mimiklerine dikkat edilerek tiksinme, iğrenme ifadesi takınılmamalıdır. Hastanın kendine güvenini yeniden kazanması ve yaşamını stoma ile sürdürmesine alışmasında bu çok önemlidir. Bakıma aile bireylerinden birinin katılımı da sağlanmalıdır 

Daha sonra torbanın boşaltılması, temizlik işlerinin kendisi tarafından yapılması öğretilmeli ve desteklenmelidir. Bu hastaların kendi bakımını yapabilmek ve mahremiyetini sürdürme olanağını sağlayarak bağımlılığını en aza indirmek, kendine güvenini yeniden kazanmasını sağlamak yaşamını torba ile sürdürmeyi öğrenmek ve kabullenmede yararlı olacaktır. Kendi bakım aktivitelerine üst düzeyde katılım, kendine acıma ve depresyona geçişi engelleyici geçerli yöntemdir

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.